Huyền không phi tinh: bộ khung của hệ này

Huyền không phi tinh là dòng được nhắc nhiều nhất trong các thảo luận phong thuỷ hiện nay, và cũng là dòng phức tạp nhất với người mới. Nghe tên thì bí hiểm, nhưng bộ khung của nó thì giải thích được trong một bài.

Bài này mô tả cách hệ này hoạt động ở mức tổng quan — không phải hướng dẫn tự tính, vì việc tính đòi hỏi bảng biểu và kinh nghiệm. Mục đích là để khi nghe ai đó dùng các thuật ngữ này, bạn biết họ đang nói về cái gì.

Điểm khác biệt cốt lõi: có yếu tố thời gian

Đây là chỗ huyền không khác hẳn bát trạch.

Bát trạch tính từ năm sinh gia chủ, và kết quả không đổi theo thời gian — một người thuộc Đông tứ mệnh thì suốt đời vẫn vậy.

Huyền không tính từ toạ hướng của căn nhà cộng với thời điểm căn nhà được xây hoặc được sửa lớn, và kết quả còn thay đổi theo từng năm, từng tháng. Nghĩa là cùng một căn nhà, luận năm nay khác luận năm sau.

Một hệ quả đáng chú ý: huyền không không dùng năm sinh gia chủ trong phần tính chính. Đây là lý do khi một người theo bát trạch và một người theo huyền không cùng xem một căn nhà, họ có thể ra hai kết luận khác nhau — và cả hai đều làm đúng theo hệ của mình.

Ba khái niệm nền

Cửu cung. Căn nhà được chia thành chín ô theo lưới ba nhân ba — tám hướng cộng trung tâm. Lưới này chính là Lạc Thư, sơ đồ chín số với tổng mỗi hàng bằng mười lăm.

Cửu tinh. Chín sao mang số từ một tới chín, mỗi sao có tính chất riêng theo cách gán của hệ. Chúng được sắp vào chín ô, và cách sắp thay đổi theo toạ hướng và theo thời gian — đây chính là nghĩa của chữ "phi tinh", tức sao bay.

Tam nguyên cửu vận. Thời gian được chia thành các vận, mỗi vận hai mươi năm, và chín vận hợp thành một chu kỳ một trăm tám mươi năm. Vận mà căn nhà được xây trong đó quyết định cách sắp sao ban đầu của nó.

Khái niệm vận là lý do người ta nói tới chuyện "nhà xây thời vận trước" — nó ảnh hưởng tới cách luận theo hệ này.

Sơn tinh và hướng tinh

Đây là cặp khái niệm hay nghe nhất khi ai đó nói về huyền không.

Trong mỗi ô của cửu cung có nhiều con số, và hai số được bàn nhiều nhất là sơn tinh và hướng tinh. Theo cách diễn giải phổ biến, sơn tinh được liên hệ với mảng người và sức khoẻ, còn hướng tinh liên hệ với mảng tài lộc.

Cách tính hai số này phụ thuộc toạ hướng chính xác của nhà — và đây là chỗ mà sai vài độ khi đo có thể dẫn tới kết quả khác hẳn, vì hệ này chia hướng thành hai mươi tư sơn, mỗi sơn mười lăm độ, và trong mỗi sơn còn chia nhỏ hơn nữa.

Đó là lý do người hành nghề theo dòng này rất coi trọng việc đo hướng, và vì sao đo bằng điện thoại trong nhà bê tông cốt thép là không đủ cho mục đích này.

Vì sao cùng một phái mà hai người vẫn nói khác nhau

Ngay trong huyền không cũng có nhiều điểm không thống nhất:

Mốc tính vận của căn nhà. Tính từ năm xây, năm hoàn thiện, hay năm sửa lớn gần nhất? Sửa tới mức nào thì được coi là đổi vận? Các tài liệu trả lời khác nhau.

Đo hướng từ đâu. Đứng ở cửa chính, ở giữa nhà, hay theo mặt tiền? Với chung cư thì tính theo cửa căn hộ hay theo mặt của toà nhà? Đây là câu hỏi lớn và chưa có lời giải chung.

Nhà nhiều tầng. Tính chung cả nhà hay tính riêng từng tầng.

Cách hoá giải. Mỗi dòng đưa ra cách riêng, và phần này khác nhau nhiều nhất.

Biết những điểm này thì hiểu vì sao hai người cùng nói mình theo huyền không vẫn có thể cho hai kết luận khác nhau — và không cần kết luận ai đó sai.

Về nguồn gốc và niên đại

Huyền không phi tinh thuộc nhánh lý khí, và các tài liệu nền của nó gắn với những trước tác thời Đường trở về sau. Nhưng dạng hệ thống hoá như hiện nay — với cách lập tinh bàn và cách luận mà các sách phổ thông trình bày — thì được định hình muộn hơn nhiều, và một số tài liệu quan trọng chỉ phổ biến rộng trong thế kỷ hai mươi.

Một số dòng trong huyền không có truyền thống giữ kín, chỉ truyền trong phái, nên tài liệu công khai không phải lúc nào cũng đầy đủ — và đây cũng là lý do các cách luận khác nhau tồn tại song song.

Chi tiết niên đại và đường truyền thì vẫn là đề tài còn tranh luận, nên nên đọc với thái độ thận trọng kể cả với những nguồn nói rất chắc chắn.

Giới hạn cần nói rõ

Không có kiểm chứng đối chứng. Chưa có nghiên cứu theo phương pháp khoa học nào cho thấy cách sắp sao này tương ứng với kết quả thật về sức khoẻ hay tài lộc.

Phụ thuộc nặng vào dữ liệu đầu vào. Sai hướng đo, sai năm xây, hoặc chọn sai mốc tính vận thì toàn bộ kết quả lệch. Và ba thứ đó đều là chỗ dễ sai.

Rất dễ bị dùng để bán hàng. Vì hệ phức tạp và người thường không kiểm chứng được, nên một kết luận kiểu "cung này năm nay có sao xấu, cần đặt vật này để hoá giải" là điều không ai bác được — và đó chính là chỗ đáng cảnh giác.

Nếu muốn tìm hiểu nghiêm túc

Học theo thứ tự. Âm dương ngũ hành, can chi, bát quái hậu thiên, cửu cung — rồi mới tới huyền không. Nhảy vào giữa thì phần lớn thuật ngữ sẽ trôi qua mà không đọng lại.

Đọc ít nhất hai nguồn và để ý chỗ chúng khác nhau. Chỗ khác nhau chính là chỗ hệ chưa thống nhất, và biết điều đó là một phần của việc hiểu.

Tách phần mô tả và phần kết luận. Phần mô tả cách lập tinh bàn thì các sách khá giống nhau; phần luận ý nghĩa và cách hoá giải thì rất khác. Đây là hai mức độ tin cậy khác nhau.

Và giữ phần thực tế trước. Dù theo hệ nào thì một căn nhà thấm dột, thiếu sáng, bí gió vẫn là căn nhà cần sửa những thứ đó trước. Không phép tính nào thay được việc đó.

Tóm lại

Huyền không tính từ toạ hướng nhà và thời điểm xây, có yếu tố thời gian, và không dùng năm sinh gia chủ trong phần tính chính — đó là lý do nó hay cho kết luận khác bát trạch. Ba khái niệm nền là cửu cung, cửu tinh và tam nguyên cửu vận. Sai vài độ khi đo hướng có thể đổi hẳn kết quả. Ngay trong phái cũng có nhiều điểm không thống nhất, nhất là mốc tính vận và cách đo hướng. Và phần thực tế về nhà cửa thì vẫn nên làm trước mọi phép tính.